جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٩
مظهر خلاقیت و ابداع الهی است .
چهارمین ویژگی او میل ذاتی و علاقه فطری به نوآوری است ، یعنی انسان
تنها استعداد ابداع و خلاقیت ندارد که هرگاه ضرورت پیدا کند به خلق و
ابداع بپردازد ، بلکه با لذات میل به خلاقیت و ابداع در او نهاده شده
است .
استعداد حفظ و نگهداری تجارب بعلاوه استعداد نقل و انتقال تجارب به
یکدیگر بعلاوه استعداد ابداع و میل ذاتی به خلاقیت و ابداع ، نیرویی است
که انسان را همواره به جلو میراند . در حیوانات دیگر نه استعداد حفظ
تجارب و نه استعداد نقل و انتقال مکتسبات [١] و نه استعداد خلق و
ابتکار که خاصیت قوه عاقله است و نه میل شدید به نوآوری ، هیچ کدام
وجود ندارد . این است که حیوان درجا میزند و انسان پیش میرود . اکنون
به نقد این نظریات بپردازیم .
نقش شخصیت در تاریخ
بعضی ادعا کردهاند که : " تاریخ جنگ میان نبوغ و حد عادی است " ، یعنی همواره افراد عادی و متوسط طرفدار وضعی هستند که به آن خو گرفتهاند و نابغه خواهان تغییر و تبدیل وضع[١] در برخی حیوانات ، در سطح حوادث روزمره نه تجارب علمی ، نقل و انتقال مکتسبات وجود دارد ، مانند آنچه در مورد مورچه گفته میشود که در قرآن کریم هم به آن اشاره شده است : " قالت نملة یا أیها النمل
ادخلوا مساکنکم لا یحطمنکم سلیمان و جنوده و هم لا یشعرون »" (نمل / ١٨).