شخصیت انسان و آنچه او را از صورت " شی‌ء " خارج می‌کند و " شخص " می‌سازد ، عوامل اجتماعی بیرونی است که از آن به کار اجتماعی تعبیر می‌شود . انسان در ذات خود " شی‌ء " محض است و در پرتو عوامل اجتماعی " شخص " می‌گردد . در کتاب ماتریالیسم تاریخی تألیف " پ . رویان " از کتاب مسائل‌ اصولی مارکسیسم تألیف " پلخانف " صفحه ٤٢ نقل می‌کند : " صفات محیط اجتماعی ، توسط سطح قوای تولیدی هر زمان تعیین می‌شوند ، یعنی وقتی سطح قوای تولیدی تعیین گردید ، صفات محیط اجتماعی و پسیکولوژی‌ وابسته به آن و روابط متقابل بین محیط از یک طرف و افکار و رفتار از طرف دیگر نیز تعیین می‌شود " . همچنین همان کتاب می‌گوید : " وقتی پسیکولوژی توسط قوای تولیدی تعیین شد ، ایدئولوژی مربوطه نیز که ریشه نزدیکش در پسیکولوژی می‌باشد بالمال تعیین می‌گردد ، ولی برای‌ اینکه یک ایدئولوژی که در یک مرحله تاریخی از مناسبات اجتماعی ناشی‌ شده است باقی بماند و منافع طبقه حاکم زمان را همواره حفظ کند ، لازم‌ است که با تأسیسات اجتماعی تقویت و تکمیل شود . پس در حقیقت‌ تأسیسات اجتماعی در جوامع طبقاتی با آنکه برای حفظ طبقه حاکمه و تقویت‌ و بسط ایدئولوژی به وجود می‌آید ، ولی اصولا از نتایج مناسبات اجتماعی‌ بوده و در آخرین تحلیل ، ناشی از چگونگی و خصلت تولید می‌باشد . مثلا کلیساها و مساجد برای نشر عقاید مذهبی که اصل آن در همه مذاهب ایمان به‌ معاد است ، می‌باشد . عقیده به معاد ناشی از یک