مقصود این است که جوامع بشری در مجموع خود یک سیر متعالی را طی می‌کند . در کتب فلسفه تاریخ این مساله که محرک تاریخ چیست و عامل تطور اجتماعی و جلو برنده تاریخ کدام است ، معمولا به گونه‌ای طرح می‌شود که پس‌ از دقت ، نادرستی آن طرح روشن می‌شود . معمولا درباره این مساله نظریاتی‌ به این شکل طرح می‌شود :

طبق این نظریه ، عامل اساسی پیش برنده تاریخ برخی‌ نژادها هستند . بعضی نژادها استعداد تمدن‌آفرینی و فرهنگ آفرینی دارند و بعضی دیگر ندارند ، بعضی می‌توانند علم و فلسفه و صنعت و اخلاق و هنر و غیره تولید کنند ، برخی دیگر صرفا مصرف کننده هستند نه تولید کننده . از اینجا نتیجه گرفته می‌شود که نوعی تقسیم کار میان نژادها باید صورت‌ گیرد : نژادهایی که استعداد سیاست و تعلیم و تربیت و تولید فرهنگ و فن‌ و هنر و صنعت دارند مسؤول چنین کارهای انسانی و ظریف و عالی باشند و اما نژادهایی که چنین استعدادی ندارند از این گونه کارها معاف باشند و در عوض کارهای زمخت بدنی و شبه حیوانی که ظرافت فکر و ذوق و اندیشه‌ نمی‌خواهد به آنها سپرده شود . ارسطو که در باب اختلاف نژادها چنین‌ نظریه‌ای داشت ، به همین دلیل ، برخی نژادها را مستحق برده داشتن و برخی‌ دیگر را مستحق برده شدن می‌دانست . عقیده بعضی این است که عامل جلو بردن تاریخ ، نژادهای خاصی است . مثلا نژاد شمالی بر نژاد جنوبی برتری دارد ، آن نژاد