جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٦
میشود . بنابر اصل فطرت ، روان شناسی انسان بر جامعهشناسی او تقدم دارد ، جامعهشناسی ا نسان از روانشناسی او مایه میگیرد . بنابر اصل فطرت ، انسان در آغاز که متولد میشود در عین اینکه بالفعل نه درکی دارد و نه تصوری و نه تصدیقی و نه گرایشی انسانی ، در عین حال ، با ابعاد وجودیای علاوه بر ابعاد حیوانی به دنیا میآید . همان ابعاد است که تدریجا یک سلسله تصورات و تصدیقات انتزاعی ( و به تعبیر منطقی و فلسفی " معقولات ثانیه " که پایه اصلی تفکر انسانی است و بدون آنها هرگونه تفکر منطقی محال است ، و یک سلسله گرایشهای علوی در انسان به وجود میآورد و همین ابعاد است که پایه اصلی شخصیت انسانی انسان به شمار میرود . مطابق نظریه مبنی بر تقدم جامعه شناسی انسان بر روان شناسی او ، انسان صرفا یک موجود " پذیرنده " است نه " پوینده " ، یک ماده خام است که هر شکلی به او بدهند از نظرات او بیتفاوت است ، یک نوار خالی است که هر آوازی در آن ضبط شود از نظر خود نوار عینا مانند آواز دیگری است که در او ضبط شود . در درون این ماده خام حرکت به سوی شکل معین نیست که اگر آن شکل به او داده شود ، " شکل خودش " به او داده شده و اگر شکل دیگری به او داده شود ، او را از آنچه " باید بشود " مسخ کرده باشند . در درون آن نوار تقاضای یک آواز معین نیست که اگر آواز دیگری در او ضبط شود " بیگانگی " با حقیقت و ذات او داشته باشد . نسبت آن ماده با همه شکلها و نسبت آن نوار با همه آوازها و نسبت آن ظرف با همه محتواها یکسان است .