هر امت و جامعه‌ای به سوی " کتاب " و نوشته خودش برای رسیدگی‌ خوانده می‌شود . پس معلوم می‌شود نه تنها افراد هر کدام کتاب و نوشته و دفتری مخصوص‌ به خود دارند ، جامعه‌ها نیز از آن جهت که در شمار موجودات زنده و شاعر و مکلف و قابل تخاطب هستند و اراده و اختیار دارند ، نامه عمل دارند ، و به سوی نامه عمل خود خوانده می‌شوند . در سوره انعام آیه ١٠٨ می‌فرماید : « زینا لکل امة عملهم ». عمل هر امتی را برای خود آنها زیبا قرار دادیم . این آیه دلالت می‌کند که یک امت شعور واحد ، معیارهای خاص ، طرز تفکر خاص پیدا می‌کند ، و فهم و شعور و ادراک هر امتی مخصوص خود آن است . هر امتی با معیارهای خاصی قضاوت می‌کند ( لااقل در مسائل مربوط به‌ ادراکات عملی ) . هر امتی ذوق و ذائقه ادراکی خاص دارد ، بسا کارها که‌ در دیده امتی زیبا و در دیده امتی دیگر نازیباست . جو اجتماعی امت است‌ که ذائقه ادراکی افراد خود را اینچنین می‌سازد . در سوره غافر آیه ٥ می‌فرماید : « و همت کل امة برسولهم لیاخذوه و جادلوا بالباطل لیدحضوا به الحق‌ فأخذتهم فکیف کان عقاب ». و هر امتی آهنگ پیامبر خویش کردند که او را بگیرند و به باطل با او جدل کردند تا حق را به این وسیله بشکنند . و چون چنین کردند من آنها را گرفتم . پس چگونه بود عقاب من ؟