مرحله را که مرحله اساطیری و فلسفی است طی کرده و به مرحله علمی رسیده‌ است ، ناچار آگاهیهایی که لازم می‌شمارد همه به اصطلاح علمی است و اهرمهایی که می‌خواهد وسیله حرکت قرار دهد اهرمهای علمی است . یا مارکسیسم که تئوری انقلابی طبقه کارگر است ، آگاهیهایی که می‌بخشد از نوع‌ وارد کردن تضادهای طبقاتی در خودآگاهی کارگران است و اهرمی که بر روی آن‌ فشار می‌آورد اهرم عقده‌ها و احساس محرومیتها و مغبونیتها است . علاوه بر اینکه مکتبها بر حسب اینکه دیدشان از جامعه و تاریخ چه باشد ، نوع آگاهی بخشیهایشان و نوع اهرمهایی که روی آنها فشار می‌آورند فرق می‌کند ، مکتبها بر حسب اینکه دیدشان از تاریخ و تکامل تاریخ و از انسان چه‌ باشد ، درباره شعاع تاثیر دعوت و درباره رابطه دعوت با زور ، و اخلاقی و غیر اخلاقی بودن زور نظریات مختلفی خواهند داشت . بعضی مکتبها ، مانند مسیحیت ، تنها چیزی را که در مواجهه با انسانها اخلاقی می‌شمارند ، دعوتهای مسالمت‌آمیز است ، زور را به هر شکل و به هر صورت و در هر شرایطی غیر اخلاقی می‌شمارند . لهذا در این مذهب دستور مقدس این است که اگر به گونه راستت سیلی زدند گونه چپت را پیش آر ،