جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٦

عامل مستقلی برای پاره‌ای حرکتها - چه در سطح وجود فرد و چه در سطح جامعه‌ - به شمار می‌روند و از این اهرمها برای حرکت تاریخ می‌توان استفاده کرد .
بسیاری از حرکات تاریخ مستقلا از این اهرمها ناشی شده و می‌شوند . مخصوصا حرکات متعالی فردی و اجتماعی انسان مستقیما از این نیروها سرچشمه می‌گیرد و تعالی خود را از همین جهت کسب کرده است .
نیروهای روانی احیانا نیروهای مادی بدنی را نه تنها در سطح فعالیتهای‌ اختیاری حتی در سطح فعالیتهای مکانیکی و شیمیایی و زیستی تحت تأثیر شدید خود قرار می‌دهد و آنها را در جهت خاص خود استخدام می‌نماید . تأثیر تلقینات روانی در بهبود بیماریهای جسمی و تأثیر خارق‌العاده عملیات‌ هیپنوتیزمی از این قبیل و غیرقابل انکار است [١] .
علم و ایمان ، خصوصا ایمان ، بالاخص آنجا که این دو نیروی روانی‌ هماهنگ گردند ، نیرویی عظیم و کارآمد است و می‌تواند نقش زیرو رو کننده‌ و پیش برنده خارق‌العا ده‌ای در حرکات تاریخی داشته باشد .
اصالت روح و نیروهای روحی ، یکی از ارکان " رئالیسم فلسفی " است [٢] .