مانع شود یا معلق کند " ، هنگامی که الکساندر پادشاه یونان را در پاییز ١٩٢٠ میمون دست‌آموزی گاز گرفت و درگذشت ، این تصادف سلسله حوادثی‌ به‌بار آورد که سروینستن چرچیل را بر آن داشت تا اظهار دارد که " دویست‌ و پنجاه هزار تن از گزش میمون مردند " ، یا تروتسکی در حین شکار اردک‌ مبتلا به تب می‌شود و در لحظه مبارزه‌اش با زینویف ، کامنف و استالین در پاییز ١٩٢٣ بستری می‌گردد و می‌نویسد : شخص می‌تواند انقلاب یا جنگی را پیش بینی کند ، اما پیش بینی عواقب شکار پاییزی اردکهای وحشی ناممکن‌ است " [١] .
در جهان اسلام ، داستان شکست مروان بن محمد آخرین خلیفه اموی شاهد خوبی‌ است برای دخالت تصادف در سرنوشت تاریخ . مروان در آخرین جنگ با عباسیها در میدان نبرد دچار فشار ادرار شد و به کناری رفت . تصادفا یکی‌ از افراد دشمن که از آنجا می‌گذشت او را دید و کشت . شهرت کشته شدنش‌ به میان سپاهیانش پیچید . چون قبلا چنین حادثه‌ای پیش بینی نشده بود ولوله در میان سپاهیان افتاد و فرار کردند و دولت بنی‌امیه منقرض شد .
آنجا بود که گفته شد : " ذهبت الدولة ببولة " .
ادوارد هالت کار پس از توضیحی درباره اینکه هر تصادف نتیجه یک رشته‌ علی و معلولی است که یک رشته علی و معلولی دیگر را قطع می‌کند نه آنکه‌ حادثه‌ای بدون علت رخ دهد ، می‌گوید : " چگونه می‌توان توالی منطقی علت و معلول را در تاریخ کشف کرد و مبنایی برای تاریخ قائل شد در حالی که توالی ما هر آن

[١] تاریخ چیست ؟ ترجمه حسن کامشاد ، ص ١٤٤ و . ١٤٥