جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٨

صحیح نظریه محرکیت اقتصاد است و به آن اشاره کردیم .
سوم نظریه فطرت . انسان خصایصی دارد که به موجب آن خصایص زندگی‌ اجتماعی‌اش متکامل است . یکی از آن خصایص و استعدادها حفظ و جمع تجارب‌ است ، آنچه را که وسیله تجربه و اکتساب به دست می‌آورد آن را نگهداری‌ می‌کند و پایه تجارب بعدی قرار می‌دهد .
یکی دیگر استعداد یادگیری از راه بیان و قلم است . تجارب و مکتسبات‌ دیگران را نیز از راه زبان و در مرحله عالی‌تر از راه خط به خود منتقل‌ می‌کند . تجارب یک نسل از طریق مکالمه و از طریق نوشتن برای نسلهای بعد باقی می‌ماند و روی هم انباشته می‌شود . بدین جهت است که قرآن نعمت بیان‌ و نعمت قلم و نوشتن را با اهمیت ویژه‌ای یاد می‌کند : « الرحمن ٠ علم القرآن ٠ خلق الانسان ٠ علمه البیان »[١] .
خدای بسیار مهربان قرآن را تعلیم داد ، انسان را آفرید و به انسان بیان‌ ( و بهره‌برداری از مافی‌الضمیر برای دیگران ) را آموخت .
« اقرأ باسم ربک الذی خلق ٠ خلق الانسان من علق ٠ اقرأ و ربک الاکرم ٠ الذی علم بالقلم »[٢] .
بخوان به نام پروردگارت که آفریده است ، انسان را از خون بسته آفریده‌ است . بخوان و پروردگار کریم ترت آن است که تعلیم قلم داد .
ویژگی سوم مجهز بودن انسان به نیروی عقل و ابتکار است . انسان به‌ واسطه این نیروی مرموز ، قدرت آفرینندگی و ابداع دارد ،