تردید دارند و در کتب مربوطه مطرح است [١] و بعضی حرکت تاریخ را دوری می‌دانند ، مدعی شده‌اند که تاریخ از یک نقطه حرکت می‌کند و پس از طی مراحلی بار دیگر به نقطه اول می‌رسد و شعار تاریخ این است : از سر .
مثلا یک نظام قبایلی خشن وسیله مردمی بیابانگرد که شجاعت و اراده‌ دارند تأسیس می‌شود . این حکومت به طبیعت خود منجر به اشرافیت و اریستو کراسی می‌گردد . انحصارطلبی در حکومت اشرافیت به انقلاب عامه و حکومت دموکراسی منتهی می‌شود . هرج و مرج و بی‌سرپرستی و افراط در آزادی‌ در نظام دموکراسی بار دیگر سبب روی کار آمدن استبداد خشن وسیله یک‌ روحیه قبایلی می‌گردد .
ما فعلا وارد این بحث نمی‌شویم و به وقت دیگر موکول می‌کنیم . به صورت‌ " اصل موضوع " بنابراین می‌گذاریم که حرکت و سیر تاریخ در مجموع ، در جهت پیشرفت است .
البته لازم به یادآوری است که همه کسانی که تاریخ را در جهت پیشرفت‌ می‌بینند ، اعتراف دارند که چنین نیست که همه جامعه‌ها در همه شرایط ، آینده‌شان از گذشته‌شان بهتر است و جامعه‌ها همواره و بدون وقفه در جهت‌ اعتلا سیر می‌کنند و انحطاطی در کار نیست . بدون شک جامعه‌ها توقف دارند ، انحطاط و قهقرا دارند ، تمایل به راست یا چپ دارند ، و بالاخره سقوط و زوال دارند .

[١] رجوع شود به تاریخ چیست ؟ تألیف ای . اچ . کار . ترجمه حسن‌ کامشاد ، و درسهای تاریخ و لذات فلسفه تألیف ویل دورانت ص ٢٩١ - ٣١٢.