« ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بأنفسهم »[١] .
خدا وضع و حال مردمی را دگرگون نمی‌سازد تا آنها با دست خود و اراده و تصمیم خود آنچه را که به رفتار و کردار خودشان مربوط است دگرگون سازند .
به عبارت دیگر ، سرنوشت مردم عوض نمی‌شود تا وقتی که آنچه به نفوس و روحیه مردم مربوط است وسیله خودشان عوض نشود . این آیه جبر اقتصادی‌ تاریخ را صریحا نفی می‌کند .
در عین حال ما معیارهایی که تشخیص داده‌ایم بیان می‌کنیم و منطق اسلام را با محک این معیارها نیز می‌سنجیم .

١ استراتژی دعوت

هر مکتب که پیامی برای جامعه دارد و مردم را به پذیرش آن می‌خواند ، ناچار از روش و متد ویژه‌ای بهره می‌جوید که از طرفی با هدفهای اصلی مکتب‌ مربوط می‌شود و از طرف دیگر با نوع بینش آن مکتب درباره ماهیت حرکتها و جنبشهای تاریخ . دعوت یک مکتب یعنی نوعی آگاهی دادن به مردم و فشار آوردن بر روی اهرمهای خاصی برای به حرکت درآوردن آنها . مثلا مکتب‌ انسانیت اگوست کنت که مدعی نوعی " مذهب علمی " است و جوهر تکامل‌ انسان را در ناحیه ذهنیت او می‌داند و معتقد است انسان در ذهنیت خود دو

[١] رعد / . ١١