جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٩
منطق ویژه موافقان را در گذشته بازگو کند و نشان دهد که دو گروه چه منطقی داشتهاند . و این جز برای این نیست که این دو منطق ، مانند خود دو گروه ، در طول تاریخ در برابر یکدیگر قرار داشته و دارند و قرآن میخواهد با شناساندن منطق مخالفان و موافقان در طول تاریخ ، معیاری برای امروز به دست بدهد . در قرآن صحنههای متعددی هست که در آنها این دو منطق در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند . جویندگان میتوانند به آیات ٤٠ تا ٥٠ سوره زخرف و آیات ٢٣ تا ٤٤ سوره مؤمن و آیات ٤٩ تا ٧١ سوره طه و آیات ١٦ تا ٤٩ سوره شعرا و آیات ٣٦ تا ٣٩ سوره قصص مراجعه نمایند . ما برای نمونه آیات ٢٠ تا ٢٤ سوره زخرف را میآوریم و مختصر توضیحی درباره آنها میدهیم : « و قالوا لو شاء الرحمن ما عبدناهم ما لهم بذلک من علم ان هم الا یخرصون ٠ أم اتیناهم کتابا من قبله فهم به مستمسکون ٠ بل قالوا انا وجدنا آبائنا علی امة و انا علی آثارهم مهتدون ٠ و کذلک ما أرسلنا من قبلک فی قریة من نذیر الا قال مترفوها انا وجدنا ابائنا علی امة و انا علی اثارهم مقتدون ٠ قال / ولو جئتکم بأهدی مما وجدتم علیه آبائکم ، قالوا انا بما ارسلتم به کافرون ». و گفتند : اگر خدا میخواست که ما فرشتگان را عبادت نکنیم ، عبادت نمیکردیم ( پس اکنون که عبادت میکنیم معلوم میشود خدا اینچنین میخواسته است ، یعنی جبرگرایی مطلق ) آنها این سخن را ( سخن جبرگرایی را ) از روی درک و دانایی و با استناد به منطق و دلیل علمی نمیگویند . جز این نیست که فرض و تخمینی به کار میبرند . آیا قبلا کتابی آسمانی به آنها دادیم و در آن کتاب چنین مفهوم جبرگرایی وجود داشت که با تمسک به آن بگویند ؟ ( اینها هیچ کدام نیست ، نه یک