جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٥

مارکس در مورد ویژگی دوم گفته است : " کارگر به دو معنی آزاد است : آزاد برای فروش نیروی کار خود ، و آزاد از هرگونه مالکیت " .
و برای ویژگی سوم در بیانیه گفته است : " رشد صنعت تنها تعداد پرولتاریا را افزون نمی‌سازد ، علاوه بر آن ، آنها را به صورت توده‌ای چشمگیر متمرکز می‌کند . نیروی پرولترها افزایش‌ می‌یابد و خودشان به نیروی خویش آگاه می‌گردند " [١] .
اصل فوق‌الذکر را می‌توان به نام " اصل تطابق میان پایگاه ایدئولوژی و پایگاه طبقاتی و اجتماعی " نامید . بنابراین اصل هر طبقه نوعی فکر ، اندیشه ، اخلاق ، فلسفه ، هنر ، شعر ، ادب و غیره را تولید می‌کند که وضع‌ زندگی و معاش و منافع او ایجاب می‌کند . همچنانکه می‌توان این اصل را " اصل تطابق میان خاستگاه هر فکر و اندیشه و جهت آن فکر و اندیشه " نام‌ نهاد . یعنی هر فکر و هر اندیشه و هر سیستم اخلاقی یا مذهبی از میان هر طبقه‌ای که برخاسته باشد در جهت منافع همان طبقه است ، محال است که یک‌ سیستم فکری از میان یک طبقه‌ای در جهت خیر و صلاح و سود طبقه‌ای دیگر برخیزد و یا از میان طبقه‌ای در جهت خیر و صلاح انسانیت برخیزد و هیچ‌ جهت‌گیری خاص طبقاتی نداشته باشد . فکر و اندیشه آنگاه جنبه اومانیستی و انسانی و ماورای طبقاتی پیدا می‌کند که تکامل ابزار تولید ایجاب کند نفی‌ همه طبقات را ، یعنی با نفی تضاد پایگاه