جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣١
اختصاصی به وجود آمد و جامعه منقسم شد به دو طبقه استثمارگر و استثمار
شده ، و این دو طبقه دو قطب اصلی جامعه را از بدو تاریخ تاکنون تشکیل
داده و میدهند و همواره میان این دو قطب تضاد و کشمکش وجود داشته است
. البته معنی دو قطبی شدن جامعه این نیست که همه گروهها منحصرا یا
استثمارگرند یا استثمار شده ، احیانا ممکن است گروههایی باشند نه
استثمارگر و نه استثمار شده . مقصود این است که گروههای مؤثر در سرنوشت
جامعه این دو گروهاند که دو قطب اصلی را تشکیل میدهند . سایر گروهها از
یکی از این دو گروه اصلی پیروی میکنند .
در کتاب تجدید نظر طلبی از مارکس تا مائو مینویسد :
" در نزد مارکس و انگلس دو الگوی مختلف از تقسیم جامعه به طبقات و
پیکار آنها مییابیم : یکی دو قطبی و دیگری چندقطبی . تعریف طبقه از این
دو الگو متفاوت است . در الگوی اول طبقه مجازی است [١] . و در دومی
واقعی است . ضوابط پیدایش طبقه هم متفاوت است . انگلس در مقدمه جنگ
کشاورزان آلمان میکوشد این دو الگو را با هم آشتی دهد و یک الگوی
متجانس از آنها بسازد . او در جامعه طبقات متعدد و در درون هر یک از
طبقات دستههای گوناگونی را تشخیص میدهد ، لکن به عقیده وی فقط دو طبقه
میتوانند یک رسالت تاریخی قطعی را انجام دهند : بورژوازی و پرولتاریا .
زیرا آنها قطبهای حقیقتا متضاد جامعه را تشکیل میدهند " [٢] .
[١] مقصود از طبقه واقعی گروهی است که زندگی اقتصادی مشترک و درد مشترک دارند ، اما طبقه مجازی یعنی گروههایی با زندگیهای ناهمسان ، که در عین حال از یک ایدئولوژی پیروی میکنند . [٢] تجدید نظرطلبی از مارکس تا مائو ، ص . ٣٤٥