جامعه و تاریخ - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٩
تخیلی و عدالتخواهیهای آرزویی است ، زیرا قوانین دینامیکی علیرغم اینکه از دسترستغییر و تبدیل خارج است ، از یک مزیت برخوردار است و آن مزیت پیش بینی است . در پرتو جامعهشناسی علمی و سوسیالیسم علمی میتوان وضع هر جامعه را بررسی کرد که در چه مرحلهای است و آینده آن جامعه را پیش بینی کرد و در نتیجه میتوان فهمید که کودک سوسیالیسم در رحم هر جامعهای در چه مرحله است و در هر مرحلهای همان را انتظار داشت که باید ، و انتظارهای بیجا را کنار گذاشت . از یک جامعهای که هنوز در مرحله فئودالیسم است انتظار انتقال به سوسیالیسم را نباید داشت ، همچنانکه در انتظار تولد فوری یک جنین چهارماهه نباید نشست . مارکسیسم کوشش دارد مراحل طبیعی دینامیکی جامعهها را بشناسد و معرفی کند و قوانین جبری تحول جامعهها را از هر دورهای به دوره دیگر کشف نماید . از نظر مارکسیسم جامعهها چهار مرحله کلی را طی کرده تا به سوسیالیسم رسیده یا خواهند رسید : دوره اشتراک اولیه ، دوره بردگی ، دوره سرمایهداری ، دوره سوسیالیسم . احیانا به جای چهار دوره ، پنج دوره یا شش دوره و یا هفت دوره ذکر میشود ، یعنی هر یک از دورههای بردگی ، سرمایهداری ، سوسیالیسم به دو دوره قابل تقسیم است . . ٣ هر دوره تاریخی با دوره دیگر از نظر ماهیت و نوعیت مختلف است . همان طور که از نظر زیستی ، جانوران از نوعی به نوعی دیگر متبدل میشوند و تغییر ماهیت میدهند ، دورانهای تاریخی نیز همین طور است . از این رو هر دوران تاریخی قوانین ویژهای دارد ،