فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٢١ - امام صادق(عليه السلام)و دانشگاه بزرگ جعفرى

امامت خود چهار هزار نفر را درعلوم گوناگون تربيت كرد وشخصيتهايى را به جهان اسلام تحويل داد كه هر كدام درعصرخود چراغى فروزان ودانشمندى محقق بودند.

علما ودانشمندان علم رجال، اسامى شاگردان امام وصورت تأليفات آنان را در كتابهاى خود آورده اند. تنها شيخ طوسى دررجال خود متجاوز از سه هزار نفر را نام مى برد كه در محضر او كسب فيض كرده اند.

خدمات علمى امام صادق(عليه السلام) درتفسير وحديث وفقه خلاصه نمى شود، بلكه اوتوانست شخصيتهاى بزرگى را دركلام و فلسفه وعلم ومناظره پرورش دهد كه نمونه بارزآن هشام بن حكم است كه از او بيست وپنج كتاب بر جاى مانده است[١].

آنچه گفته شد تنها بعدى از ابعاد خدمات علمى امام صادق(عليه السلام)است.او در علوم طبيعى بحثهايى نمود ورازهاى نهفته اى را باز كرد كه براى دانشمندان امروز مايه اعجاب است وگواه روشن آن توحيد مفضّل است كه امام آن را در چهار روز املا كرد ومفضّل بن عمر كوفى نوشت. در اين كتاب امام از قوانين طبيعى حاكم بر جهان، منطق خدا پرستان را ثابت مى كند.

شگفت انگيزتر از اينها تربيت جابر بن حيان است كه در جهان امروز پدر شيمى به شمار مى رود. او نخستين كسى است كه علم شيمى را از امام آموخت و در اين باره كتاب نوشت وتعداد زيادى رساله ها از خود به يادگار گذارد.