فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٦١٧ - در زمينه تاريخ و عقايد شيعه

اعتبارى ندارد، زيرا هرگز مفيد يقين نبوده و نمى توان صد درصد آن را عين واقع دانست و با وجود احتمال اشتباه و كذب نمى توان به آن دل بست، بنابراين بايد عقايد را از كتاب الهى و روايات متواتر و داورى هاى واضح و روشن عقل گرفت.

٧. در گذشته يادآور شديم كه تقيه يكى از اصول اسلام است، ولى متأسفانه اين اصل، مايه اشتباه شده و آن اين كه گفته مى شد كه به كتابهاى علماى شيعه نمى توان اعتماد كرد، زيرا احتمال دارد آنان مسائلى را به صورت تقيه مطرح كرده باشند و عقيده واقعى آنها غير از آن باشد. اين شبهه را نويسنده پاكستانى، احسان الهى ظهير تكرار مى كند و حاكى از آن است كه اصل تقيه براى آنان درست تبيين نشده است، زيرا تقيه يك امر شخصى در واقعه خاصى كه جان و مال انسانى به خطر بيفتد مطرح مى شود، و در آنجا ناچار است بر وفق مراد مخالف عمل كند ولى هرگز يك اصل كلى به آن معنا نيست كه عالمان شيعه كتابى را بر اصول تقيه بنويسند، تا جان و مال آنها محفوظ بماند. من به تمام نويسندگان اطمينان مى دهم بعد از عصر رسول خدا تا به امروز، هيچ دانشمند شيعى كتابى را بر اساس تقيه ننوشته و آنچه كه به عنوان كتب كلامى و عقيدتى نگارش يافته و منتشر شده همگى عين عقيده واقعى آنهاست.

٨. علماى اهل سنت، صحيح بخارى و مسلم را صحيح ترين كتاب پس از قرآن مجيد مى دانند. من به يارى خدا، در فرصتى ديگر يك رشته احاديث را از اين صحيح ترين كتابها نقل مى كنم و داورى درباره آنها را به عهده خواننده گرامى مى گذارم.