فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٦٠٧ - مراكز علمى ديگر شيعه

را در جبل عامل و حلب تأسيس و گروهى را تربيت كند. از تربيت يافتگان مركز علمى حلب، خاندان ابن زهره هستند كه آثار علمى و فقهى چندى از خود به يادگار نهاده اند. و جبل عامل، نيز به تناوب در حالتهاى قوه و ضعف به سر مى برد. در دوران قدرت، نشاط علمى را از سر مى گرفت. در دوران حكومت «جزّار» سخت ترين ضربه بر آن وارد شد و در گذشته در اين باره سخن گفتيم.

مراكز علمى ديگر شيعه

مراكز علمى شيعه، منحصر به آنچه گفتيم نبود، بلكه در بسيارى از نقاط جهان مانند افغانستان، پاكستان، هند، به ويژه در شهرهاى هرات ولكهنو و بمبئى مراكز علمى فراونى پديد آمد، بلكه نشاط علمى شيعه تا جنوب شرق آسيا مانند مالزى و تايلند و اندونزى كشيد شده و علاقمندان مى توانند با خواندن كتابهايى پيرامون اين كشورها و يمن و عمان، اطلاعات خوبى در اين باره به دست آورند.

از سالى كه دولت صفوى در ايران روى كار آمد (٩٠٥هـ) در بسيارى از شهرهاى ايران، مراكز علمى تأسيس شد و از ميان آنان مى توان به شهرهايى مانند اصفهان و تهران و خراسان و تبريز، قزوين و زنجان و شيراز و اهواز اشاره كرد و اخيراً در سال ١٣٤٠قمرى، مركز علمى به وسيله بزرگ مرد عصر خويش مرحوم آية الله حاج شيخ عبدالكريم يزدى حائرى(١٢٧٤ـ ١٣٥٥) در قم تأسيس شد و توانست از اكثر نقاط كشور بلكه خارج آن، دانشجو بپذيرد و در اين مدت ٩٠ سال كه از عمر آن مى گذرد، صدها مجتهد و اصولى و مفسر و محدث تربيت كرده و هم اكنون متجاوز از ٤٠٠٠٠ دانشجو از مليتهاى مختلف در آن مشغول تحصيلند و پس از انقلاب اسلامى به وسيله حضرت امام خمينى بر رونق آن