فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٤٧ - ٣ هشام بن حكم

ولى چون امام صادق(عليه السلام) در سال ١٤٨هـ و ابوحنيفه در سال ١٥٠هـ درگذشته اند، مى توان گفت كه او نيز در همين دوران مى زيسته است. ابن نديم شناخت بيشترى از او دارد، او مى گويد: او متكلم حاذقى بود و كتاب هايى به نامهاى زير دارد:

كتاب الإمامة، كتاب المعرفة، كتاب الرد على المعتزلة فى امامة المفضول، كتاب فى أمر طلحة والزبير وعائشة.[١]

٣. هشام بن حكمابن نديم مى گويد: او از متكلمان شيعه و آگاه از اسرار و عقايد آنهاست، و او كسى است كه امام صادق(عليه السلام)در حق او دعا فرموده و همان جمله را گفته كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله) در مورد حسان بن ثابت گفته است، و آن جمله اين است: «لا تزال مؤيّداً بروح القدس ما نصرتنا بلسانك»، «روح القدس تو را كمك كند تا زمانى كه با زبانت ما را يارى مى كنى». او نخستين كسى است كه مسأله امامت را در علم كلام شكافت و راه استدلال را آسان ساخت. و فردى حاذق و حاضر جواب در علم كلام بود. (٢)

شهرستانى مى گويد: هشام بن حكم در اصول عقايد بسيار دقيق و ماهر بود و نبايد از مناظرات و الزامات او بر ضد معتزله غفلت كرد.[٢]

نجاشى مى گويد: او در اواخر، از كوفه به بغداد منتقل شد و در سال ١٩٩هـ درگذشت و اسامى كتابهاى او را كه فزون از سى كتاب است يادآور مى شود كه بيشتر آنها در علم كلام است.(٤)