فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٤٣ - ٢ چرا از قدرت بهره نگرفت

اصولاً افرادى كه بر اساس امتيازات مادى دست به دست هم بدهند، در مقام تقسيم مناصب و اموال و ثروت، اتحاد آنان فرو مى ريزد و «عمروعاص» در اين قصيده خيلى از حقايق را افشا كرده است. بنابراين، اين احتجاج ها كه تعداد آنها از پانزده مى گذرد، حاكى از آن است كه على(عليه السلام)و خاندان او در احقاق حق و ارشاد مردم به واقعيات كوتاهى نكرده و آنچه وظيفه داشتند، انجام دادند.

٢. چرا از قدرت بهره نگرفت

مطلب دومى كه در آغاز به آن اشاره كرديم، و آن اين كه چرا امام از قدرت خود بهره نگرفت; خود امام به آن پاسخ گفته است و آن اين كه اعمال قدرت در آن روز مصلحت نظام نبود، بلكه سبب مى شد كه اصل نظام از هم بپاشد، زيرا ستون پنجم يعنى منافقان در صدد فرصت براى قيام و شورش بودند تا بتوانند با يورش به مدينه، اختلالى در نظام به وجود آورند. از طرفى ديگر اعراب دور از مدينه سر به شورش برداشته بودند كه اين هم مى توانست ضربه مهلكى بر نظام بزند. از اين گذشته سفارش رسول خدا بود كه در اين مورد فرموده بود، و لذا در آغاز خلافت ابى بكر، امام سخنى دارد كه يك جهان مطلب در آن نهفته است، اينك برخى را نقل مى كنيم:

«أيّها النّاسُ، شُقُّوا أمْواجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجاةِ، وَعَرِّجُوا عَنْ طَريقِ الْمُنافَرَةِ، وَضَعُوا تِيجَانَ الْمُفاخَرَةِ. أفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجَناح، أوِ اسْتَسْلَمَ فأرَاحَ هذَا ماءٌ آجِنٌ، وَلُقْمَةٌ يَغَضُّ بِهَا آكِلُها. وَمُجْتَنِى الثَّمَرَةِ لِغَيْرِ وَقْتِ إينَاعِهَا كالزَّارِعِ بِغَيْرِ أرْضِهِ».

فإنْ أقُلْ يَقُولُوا: حَرَصَ عَلى الْمُلْكِ، وَإنْ أسْكُتْ يَقُولُوا: جَزِعَ