در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٩١ - شأن نزول اين دو آيه

چنين آيات بعدى روى سخن فقط با مسلمانان است و ديگر با مشرك و كتابى كارى ندارد. به آنها دستور مى دهد كه صفوف خود را در طريق مبارزه فشرده سازند و از تهيه هرگونه لوازم و ابزار جنگى كوتاهى نورزند و يادآور مى شود كه در ميان شما افرادى هستند كه به نام اسلام و ايمان، تيشه به ريشه اسلام مى زنند و براى برانداختن حكومت جوان اسلام نقشه مى كشند.

با اين اختلاف در طرز بيان و هدف، چه لزومى دارد كه ارتباط آنها را حفظ كنيم. علاوه بر اين، آيات اين سوره در دو نوبت نازل شده اند; مثلاً از آيه ٣٨ تا آخر سوره، در ماه رجب سال نهم هجرى نازل گرديد و ٧آيه از آغاز اين سوره، در ماه ذى قعده همين سال نازل شده است و با اين فاصله زمانى، لزومى ندارد كه ارتباط اين دو قسمت را حفظ كنيم و كيفيت تنظيم آيات اين سوره به اين نحو است كه آن چه ديرتر نازل شده در آغاز سوره و آن چه قبلاً نازل شده در قسمت بعدى قرار گرفته است وگواه، فرق نظم كتبى قرآن با نظم نزولى آن است.

شأن نزول اين دو آيه

عموم مفسران معتقدند كه اين دو آيه و آيه هاى بعدى درباره غزوه «تبوك» نازل شده است و «تبوك» منطقه اى است ميان «شام» و «مدينه» و روى محاسبات دقيق امروز، فاصله مدينه تا تبوك، ٦١٠ و تا شام ١٣٠٢كيلومتر است.

تاريخ نويسان اسلامى تقريباً همگى چنين نوشته اند: كاروانى از شام وارد مدينه گرديد و به پيامبر گزارش داد كه حكومت دست نشانده «روم» در شام، عازم تسخير ومحاصره مدينه است و طليعه سپاه آنها تا «بلقاء» رسيده است. اين خبر در ماه رجب سال نهم هجرت به پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم)رسيد . بسيج عمومى اعلان شد، ولى شركت در اين جبهه از جهاتى براى مردم مشكلاتى فراوان داشت: