در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٩٨ - ويژگى هاى منافقان

زندگى سود بردن است نه كسب رضايت خداوند. آيه حال منافقين را به كسى تشبيه كرده كه آتشى بيفروزد تا روشن كند اطراف خودش را، اما خداوند آن روشنايى را مى‌برد و آنها را در تاريكى رها مى‌كند.

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَاراً: مَثَل در اصل به معنى نظير است.[١] در اين آيه تشبيه صورت گرفته و اين تشبيه از نوع تشبيه جمله به جمله است نه مفرد به مفرد.

در تشبيه اول خداوند منافقين را همانند كسى ترسيم كرده كه در ظلمات قرار دارد، جايى تاريك و مخوف و اين فرد تلاش مى‌كند از اين تنهايى و تاريكى نجات پيدا كند. با هزار زحمت آتشى روشن مى‌كند اما (فلما اضاءت ما حوله؛ وقتى نور آتش اطراف او را روشن مى‌كند) و اميدوار مى‌شود كه از تاريكى نجات پيدا مى‌كند و بهخاطر بالا گرفتن شعله از شدت ترس او كاسته شد، (ذهب الله بنورهم؛ خداوند آن نور و شعله را بر طرف مى‌كند) و از ميان بر مى‌دارد و با باد يا باران آتش را خاموش مى‌كند (و تركهم في ظلمات لايبصرون) و آنها را در همان تاريكى مخوف رها مى‌كند. علت اينكه خداوند آنها را ترك مى‌كند اين است كه آنها با اعمالى كه انجام دادند به اصطلاح تمامى پل‌هاى پشت سر خود را خراب كردند و وجهى وجود ندارد تا خداوند ناصر و يارى‌كننده آنان باشد.

[١]. حقى البروسى، روح البيان، ج ١، ص ٩٧.