در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٠١ - عبادت موجودات

ميتوان استفاده كرد، اما قسمت ديگر (مدعاى سوم) از علوم روز اخذ شده است و مؤيد قرآنى ندارد.

خداوند ميفرمايد: تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ وَإِن مِّن شَي‌ءٍ إِلَّا يسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ‌[١] ميفرمايد: آسمان‌هاى هفتگانه و زمين و اهل آنها تسبيح مى‌كنند. سپس تعميم ميدهد و ميفرمايد: همه چيز مشغول تسبيح او هستند، ولى شما اين تسبيح را نميفهميد. باز در آيه ديگرى ميفرمايد: أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يسَبِّحُ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ‌[٢]؛ آيا نميبينى كه آنچه در آسمان و زمين است خداوند را تسبيح ميگويند. و در ادامه ميفرمايد: كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ‌[٣]؛ همگى دعا و نيايش خود را ميدانند (ميدانند كه چگونه بايد تسبيح گويند) و آيه ديگر ميفرمايد: أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ‌.[٤]

از مجموع اين آيات، بهدست ميآيد كه اولًا همه موجودات مشغول تسبيح هستند و اين تصريح قرآن است. و ثانياً از آيه آخر به دست مى‌آيد كه رابطه موجودات با خدا، يك رابطه ذاتى است؛ خداوند ميفرمايد من با شما عهد بستم. اگر خداوند با ما عهد ببندد و ما قبول نكنيم، به آن عهد نميگويند. معلوم ميشود خداوند با ما عهد بسته و ما قبول كردهايم. خداوند با ما عهد بسته است كه ما شيطانى‌

[١]. سوره اسراء، آيه ٤٤.

[٢]. سوره نور، آيه.

[٣]. همان.

[٤]. سوره يس، آيه ٦٠.