در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٨٠ - ويژگى هاى كفار

آيه هفت‌

خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَة وَلَهُمْ عَذَابٌ عظِيمٌ؛ خداوند بر دل‌ها و شنوايى آنان مهر نهاده و بر ديدگانشان پرده‌اى است و آنان را عذابى بزرگ است.

علت بى‌فايده بودن انذار كافران در اين آيه اين‌گونه بيان شده است: زيرا خداوند بر قلب‌ها و گوش‌ها و چشم‌هاى آنان مهر زده است؛ (ختم) و (طبع) به معناى پوشاندن چيزى است.[١]

(ختم): مهر كردن و بستن يك چيز مى‌باشد، مانند پاكت نامه كه بعد از بستن آن مى‌گويند آن را ختم كردند. خداوند بر قلوب اين‌ها مهر زده است بلكه بر گوششان نيز مهر زده و بر چشمانشان نيز پرده قرار داده است.

در اين آيه شريفه سه عضو از بدن ذكر شده است: (قلوب، سمع و ابصار). سمع مفرد است و بر قلوب كه جمع است عطف شده است؟ علت مفرد آمدن سمع چيست؟ آيا صرف تفنن در عبارت است يا اين كه بيانگر نكته‌اى است كه در جمع وجود ندارد؟ برخى گفته‌اند سمع مصدر است و بر جنس دلالت مى‌كند[٢] و مصدر تثنيه و جمع بسته نمى‌شود و عده‌اى هم بر اين باورند كه سمع مفرد است و به معنى جمع آمده.[٣]

گروهى هم براى توجيه، اين‌گونه قائل به تقدير شده‌اند: على مواضع سمعهم. برخى هم بر اين باورند كه (سمع) به (هم) كه جمع‌

[١]. فضل الله، من وحى القرآن، ج ١، ص ١٢٦.

[٢]. ابن عاشور، التحرير و التنوير، ج ١، ص ٢٥٢.

[٣]. على بن محمد، تفسير الخازن، ج ١، ص ٤٣.