در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٥١ - افرادى كه ازدواج با آنان حرام است

براى توبيخ يا ملامت كسانى به كار مى‌رود كه به ديدنش نيامده‌اند، و اين از اقسام فصاحت مى‌باشد، زيرا در آن مبالغه وجود دارد. در آيه مورد بحث نيز به نظر مى‌رسد استثناء در (الا ما قد سلف) استثناى منقطع است. معناى فارسى آن يعنى: گذشته‌ها گذشته است و يا به اصطلاح حقوقى قانون عطف به ما سبق نمى‌شود. در حقيقت اسلام نخواسته به كسانى كه قبل از اسلام با زن پدر خود ازدواج كرده و احياناً از او بچه‌دار شده‌اند بگويد كه آن ازدواج باطل و اين بچه‌ها حرام زاده‌اند. بلكه مى‌فرمايد اكنون كه مسلمان شده‌ايد ديگر از اين كارها نكنيد.

مورد ديگر هم جمع بين دو خواهر بوده كه در ميان اعراب مرسوم بوده است. اسلام فرمود اگر با خواهر زن خود بخواهيد ازدواج كنيد بايد از همسرتان جدا شويد و عده او هم تمام شود و بعد از آن با خواهر او ازدواج كنيد.

اما آنچه مربوط به قبل از اين بوده، ديگر گذشته است و خط بطلان بر آن كشيده نمى‌شود.

در همين ارتباط عامه روايتى را هم از پيامبر اكرم (ص) نقل مى‌كنند كه شيعه نيز به آن استناد مى‌كند: (الاسلام يجب ما قبله‌[١]؛ اسلام اساساً ماقبل خود را رفع مى‌كند).

نكته ديگرى كه پيرامون اين آيه شريفه در تفاسير مطرح شده، اين است كه همان‌گونه كه در علم نحو گفته شده، (مَن) براى ذوى العقول به كار مى‌رود و (ما) براى غير ذوى العقول، چرا آيه از (ما)

[١]. نورى، مستدرك الوسايل، ج ٧، ص ١٤٩.