در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ١٤١ - رابطه تقوا و خلقت انسان

در ادامه براى دومين بار در اين آيه دعوت به تقوا مى‌فرمايد: وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ‌. در اين قسمت از آيه مفسرين بيشتر سخن گفته‌اند و در معناى «الّذى تساءلون به» گفته‌اند: خدايى كه شما به او تسائل مى‌كنيد؛ يعنى مى‌گوييد شما را به خدا فلان كار را انجام دهيد يا شما را به خدا آن كار را انجام ندهيد.

اما در قرائت «و الأرحام» اختلاف شده است.[١] مشهور قرّاء آن را به نصب خوانده‌اند؛ ولى يكى از آنان به جرّ خوانده است.[٢] قرائت به جرّ با واكنش ديگران مواجه شده و حتى به مبرّد نسبت مى‌دهند كه اگر در نماز جماعتى شركت كنم كه امام جماعت در آن سوره نساء را بخواند و «الأرحام» را مجرور قرائت كند، همان جا نماز را قطع مى‌كنم و كفشم را بر مى‌دارم و مى‌روم!.

اگر الأرحام مجرور باشد از جهت معنا مناسب‌تر است، ولى در اينجا حرف جرّ ذكر نشده، يعنى «بالأرحام» گفته نشده است و بعضى گفته‌اند اين غلط است، چون ضمير، صدر الصّله مى‌خواهد كه در اينجا وجود ندارد.

اگر «الأرحام» را مجرور بخوانيم معناى آيه اين مى‌شود كه تقواى خدا را داشته باشيد كه هم به او قسم مى‌دهيد و هم به ارحامتان قسم مى‌دهيد. اين با قرائت ابى حمزه هماهنگ است، اما اگر «الارحام» را منصوب بخوانيم، آيه اين‌گونه معنا مى‌شود: از خدايى كه‌

[١]. طبرسى، مجمع البيان، ج ٣، ص ٤.

[٢]. قرائت حمزه كوفى، ر. ك: طباطبايى، الميزان، ج ٤، ص ١٣٧.