در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ١٠٨ - مراد از سماء

است و مراد از (نزول از سماء) در آيه، اين است كه باران از اسباب سماويه و تأثيرات انفعالاتى كه در آسمان رخ مى‌دهد مى‌باشد.[١]

فَأَخْرَجَ بِهِ‌: ضمير (به) به (ماء) باز مى‌گردد، يعنى خداوند به وسيله آبى كه از آسمان فرو مى‌فرستد و در همه چيز برابر است به وسيله همين يك نوع آب، ميوه‌هاى گوناگون با رنگ و طعم‌هاى مختلف به وجود مى‌آورد و اين خود معجزه‌اى بزرگ است كه از يك نوع آب هزاران نوع گياه و ميوه به وجود مى‌آيد. حال شما كه از اين قدرت قاهره اطلاع داريد فقط خداوند را بپرستيد.

فَلَا تَجْعَلُواْ لِلّهِ أَندَادا: انداد جمع (ندّ) به معنى مثل است. (لا) در اصطلاح نهى است و دليل بر حرمت است، يعنى اى مردم شما خداوندى با اين عظمت داريد كه آسمان و زمين را خلق كرد، لذا به هيچ وجه براى او در عبادت و پرستش مثل و مانندى قرار ندهيد و عبادت شما فقط براى او باشد.

وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ‌: اگر شما در نظم عالم تفكر كنيد علم پيدا مى‌كنيد كه اين عالم بدون خالق نمى‌باشد، و كسى وجود دارد كه به اين زيبايى عالم را اداره مى‌كند و اگر خداوند براى خود شريكى داشت نظم وحكمت موجود در عالم به هم مى‌خورد و فساد و تباهى آسمان و زمين را فرا مى‌گرفت. لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَة إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا.[٢]

گرچه از ديد برخى اين برهان ضعيف است و نمى‌توان به وسيله آن‌

[١]. آلوسى، روح المعانى، ج ١، ص ١٧٤.

[٢]. سوره انبياء، آيه ٢٢.