یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠ - شفاعت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٦٠

قبیل امکان اشرف) حکم میکردیم که در آن جهان واسطه مغفرت یک عقل کلی یا نفس کلی است، ولی قرآن روشن کرده است که وسیله مغفرت یک نفس بلکه نفوس کلیه و جزئیه بشری علی اختلاف مراتبهم است.

کدام فیض مادی یا معنوی به انسان بلاواسطه رسیده است که ما فیض مغفرت را بلاواسطه بدانیم؟.

شفاعت از اصول معارف قرآن است:

علیهذا شفاعت از مهمترین اصول و معارف قرآن است. عجیب است که افرادی از این کشور که مهد موحدینی مانند ملاصدرا و خواجه نصیر و بوعلی است، میخواهند توحید در عبادت را از ابن تیمیه و محمدبن عبدالوهاب فرا گیرند.

شرط شفاعت:

اما مسئله اینکه شرط شفاعت چیست و چه کسانی مشمول شفاعت میشوند.

فرق مغفرت و شفاعت از لحاظ مفهوم:

روی اصول گذشته، مسئله شفاعت همان مسئله مغفرت است. بخشش و پوشش و شستشو را که به خداوند نسبت دهیم مغفرت است و همینکه به واسطه نسبت دهیم یعنی وساطت واسطه، وساطتی که از خدا شروع میشود، نامش شفاعت است. در اینجا از لحاظ عقلی شرطش جز قابلیت و امکان چیزی نیست، زیرا رحمت الهی غیر متناهی است. در مسئله قابلیت این بحث هست که آیا در مورد خداوند و قدرت نامتناهی او قابلیت معنی دارد یا ندارد؟

عرض میکنم در عین اینکه «والقابلیة من فیضه الاقدس» یعنی قابلیت برون از فیض باری نیست، (به یک معنی) قابلیت درست است [١]. اینجا مسئله امکان خلق شریک و یا قرار دادن آسمانها در تخم مرغ پیش میآید. پس مسئله دو طرف دارد: یکی اینکه ناقابلها مشمول نخواهند شد، دیگر اینکه هر قابلی مشمول خواهد شد.

اما اینکه هر قابلی مشمول خواهد شد، همان مسئله سعه رحمت است: وسعت کل شیء رحمة و علماً. و برحمتک التی وسعت کل شیء.

شفاعت نیز که وساطت است آیا اعتبار محدود است یا اعتبار