یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٨ - مطالب مربوط به شک و سؤال

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٦٨

١٤. داستان یقین جوانی که از اصحاب صفه بود و در کافی نقل شده و مولوی آن را به نظم آورده است: گفت پیغمبر صباحی زید را ..

نقش فلسفه و نقش ایمان:

بهطور کلی نقش فلسفه و استدلالات فلسفی رفع شبهات است و اما آن چیزی که قلب را روشن و به روح شور و حرارت و حرکت میدهد، ایمان و عمل و صفا و تقواست.

خدمات دشمن:

١٥. تشکیک دشمنان اسلام همیشه مفید واقع شده است. بهطور کلی اگر چیزی حقیقتی داشته باشد، تشکیک جوهر و حقیقتش را بیشتر ظاهر میکند، و آن خدمت که دشمن میتواند دوست قادر نیست.

١٦. این را هم باید دانست که کثرت سؤال بد است همچنان که در شماره ٦ اشاره کردیم، در آثار دینی هم زیاد از آن انتقاد شده است. در قرآن میفرماید: لاتسئلوا عن اشیاء ان تبد لکم تسؤکم.

دوره شک برای جوان:

١٧. جوان در یک دوره از عمرش که کم و بیش آنچه را تقلیداً و تعبداً از پدر و مادر گرفته است اطمینان بخش نمیداند، دچار شک و تردید و سؤال میشود؛ از نظر جوان دوره، دوره انتقال است و بحران.

دوره شک در جامعهها:

اجتماع نیز چنین است، گاهی دوره انتقال و بحرانی را از نظر مذهبی و احیاناً ملی طی میکند. از این انتقالها و بحرانها نباید ناراحت شد، دالانی است که طی میشود. عمده، کیفیت مواجه شدن با بحران یک جوان و یا یک اجتماع در دوره انتقال است.

خطر خشونت:

اینجاست که بعضی اشتباه میکنند و از طریق خشونت وارد میشوند و به انحراف فرد یا اجتماع کمک میکنند و اینجاست که کلام مولی را باید تکرار کرد: فان الطیش لایقوم به حجج اللَّه و لا به تظهر براهین اللَّه.

شعر نو مظهر یک عصیان است نه یک ابتکار:

الان اجتماع ما از نظر نسل جوان یک دوره بحرانی را طی میکند، چه از نظر مذهبی و چه از نظر ملی. شعر نو بیش از آنکه مظهر یک ابداع و یک ابتکار و یک هنر و یک فکر نو باشد مظهر یک عصیان و یک بحران روحی است، بدون شک افراطهای زیادی هم همراه دارد.