یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٦ - عبادت و دعا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٨٦

خلق شده است و به تنهایی ادامه حیات برای او امکان پذیر نمیباشد.

اینها شبیه است به آنچه شیخ در اشارات و شفا گفته است، لکن سخن شیخ از آن جهت که عبادت را پشتوانه قانون معرفی کرده کاملتر است.

عبادت و دعا

رمضان ٩٠ در حسینیه ارشاد از شب ٢١ تا ٢٥ رمضان ١. بحثی درباره کلمه احیاء که به معنی زنده کردن است. زنده کردن شب یعنی چه؟ آیا زمان، زندگی و مردگی دارد؟

آری، زمان زندگی و مردگی دارد. زمان هرکس مخصوص خود اوست و خارج از وجود او نیست. زندگی و مردگی شب هرکسی عبارت است از زندگی و مردگی خود او در آن شب. دل و روح انسان حیاتی دارد از یاد خدا: ان اللَّه تعالی جعل الذکر جلاء للقلوب ...

حدیثی است در مصباح الشریعه (بحثی درباره این کتاب و درباره فضیل بن عیاض) که: العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة. مقصود این نیست که ظاهر عبودیت بندگی است و کنه و باطنش خدایی است، مقصود این است که نهایتش خداوندگاری است.

این خداوندگاری و تسلط و قدرت مراتب و مراحلی دارد.

اولین مرحله تسلط، تسلط اخلاقی در حد نیازهای اجتماعی است.

عبادت به حکم آنکه روحش تذکر است، شعور و آگاهی نفس را نسبت به ذات حق به عنوان چشمی بینا و ناظر و مراقبی حاضر بیدار میکند، همانطور که علی علیه السلام به مالک اشتر فرمود: فانک فوقهم و والی الامر علیک فوقک و اللَّه فوق من ولّاک.

فلسفه عبادت این است که همواره انسان در یادش باشد که بنده است و مکلّف است و چشم بینایی در فوق وجود دارد، و از این نظر