یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٦ - عدالت اجتماعی در اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٥٦

یعنی اعمال تبعیض برخلاف قانون موجود جلوه میکند.

٦. کان رسول اللَّه یقسم لحظاته بین اصحابه. داستان «قف بجانب خصمک یا ابا الحسن». داستان مردی که دعوایی داشت و مهمان حضرت امیر علیه السلام شد. رسول اکرم و علی علیه السلام اجازه نمیدادند که کسی پیاده در رکابشان حرکت کند. رسول اکرم در مجالس حلقه وار مینشست، با فقرا همغذا میشد. لو دعانی کراع الی کراع لاجبته. داستان نامه علی علیه السلام به عثمان بن حنیف. داستان ربیع بن زیاد و جمله ان اللَّه فرض علی ائمة العدل ان یقدروا انفسهم بضعفة الناس. در اسلام تنابز به القاب و همچنین القاب دروغین نهی شده است. اسلام در اجرای قانون جزایی میان افراد تبعیض قائل نمیشود. موضوع تسویه در عطا و تأثیر آن در آشفتگی اوضاع امیرالمؤمنین در زمان خلافت.

همه اینها مساعی اسلام در راه عدالت به معنی از بین بردن موانع قانونی مساوات و یا موانع عملی آن به شمار میرود.

ایضاً داستان: ان اللَّه یکره من عبده ان یراه متمیزاً بین اصحابه.

علی علیه السلام شخصاً در زمان خلافت به بازار نمیرفت، برای آنکه مردم به اختیار خود هم تفاوت و تبعیضی در قیمتها قائل نشوند. نه تنها خودش از عنوان خود سوء استفاده نمیکرد، این مقدار استفادههای قهری را هم جلو میگرفت.

٧. در اسلام، هم از عدالت و هم از مساوات زیاد اسم برده شده است: ... لیقوم الناس بالقسط ... ان اللَّه یأمر بالعدل و الاحسان ... و لایتخذ بعضنا بعضاً ... الناس کأسنان المشط ... ایها الناس! ان ربکم واحد و ان اباکم واحد، کلکم لآدم و آدم من تراب.

اما این مساواتها همه به معنیای است که گفته شد.

٨. بدعتها در زمان خلفای اموی، کلمه موالی، تفضیل قریش بر غیر قریش، غیره ٩. واللَّه لو وجدته قد تزوج به النساء- ابن ابی الحدید و بیست گفتار ١٠. عدالت تنها لغو امتیازات عرفی و لفظی و گفتن کلمه «رفیق»- مثلًا- نیست. داستان رفاقت شتر و گرگ.