یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٩ - کرامت نفس، محور اصلی اخلاق اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٥١٩

کرده بود.

فلسفه احرام:

١٥. احرام، رمز دور کردن نشانها و افتخارهای وهمی و خیالی و عود به مفاخر واقعی است. احرام، ارجاع به این فکر است که ببین آیا غیر از کلاه نشان دیگری از مردی در تو هست؟ به قول سعدی در طیبات، صفحه ٦٧٥:

ره طالبان و مردان کرم است و لطف و احسان تو خود از نشان مردی مگر این کلاه داری

به چه خرمی و نازان گرو از تو برد هامان اگرت شرف همین است که مال و جاه داری

به در خدای قربی طلبای ضعیف همت که نماند این تقرب که به پادشاه داری.

رمزهای وحدت در حج:

حج، رمز ریختن و شکستن تعینات و غلافها و حصارهای خیالی و اعتباری است. همه دور یک خانه طواف کردن، رمز هدف واحد و فکر و ایده واحد است. همه با هم در یک صحرا وقوف کردن و یک نوع عمل کردن و با هم حرکت کردن، رمز حرکت در مسیر واحد و ثبات بر مبنا و اصل و مبدأ واحد است. جامعه باید اصول و مبادی ثابتی داشته باشد و در حدود آن اصول و مبادی حرکت کند.

مسیر واحد داشتن اجتماع فرع بر هدف واحد و انتخاب راه واحد و نظم و انضباط و حسن تفاهم:

جامعه آنگاه در مسیر واحد حرکت میکند که هدف واحد داشته باشد و راه وصول به هدف را یک جور تشخیص داده باشد و بعلاوه عادت به نظم و انضباط و اطاعت از آمر و فرمانده داشته باشد، و دیگر عدم سوء ظن و وجود حسن تفاهم میان افراد است.

در قرآن میفرماید: ثم افیضوا من حیث افاض الناس. در این آیه اولًا تعبیر به فیضان دارد، چون حجاج در آن صحرا مثل دریا موج میزنند. و بعد به قریش و اهل حُمْس میگوید: شما موقف خود را جدا نکنید. (آنها به عرفات نمیرفتند و در مزدلفه که ظاهراً مرتفعتر هم هست توقف میکردند.).

طواف و انضباط:

١٦. طواف مثل نماز است (الطواف بالبیت صلوة)، مانند نماز