یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥١ - عاطفه اجتماعی - احسان، عدل، بغی ( ظلم ) یا ایثار، ادای حقوق، تجاوز به حقوق

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٥١

عاطفه اجتماعی - احسان، عدل، بغی ( ظلم ) یا ایثار، ادای حقوق، تجاوز به حقوق

در آیه کریمه قرآن میفرماید:

ان اللَّه یأمر بالعدل و الاحسان و ایتائ ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی ...

در این آیه کریمه «بغی» در مقابل عدل و احسان قرار گرفته.

مردم دارای یکی از سه حالت به حسب عواطف اجتماعی خود میتوانند باشند: یا به آن حد رسیده باشند که اهل احسان و ایثار باشند، یعنی از حق مشروع خودشان، از مال خودشان، از کار و زحمت خودشان به نفع دیگران استفاده کنند، قوّت خود را مایه تقویت ضعیفان قرار دهند، مال و ثروت خود را وسیله رفاه و آسایش اجتماع قرار دهند، از راحت خودشان به خاطر اجتماع بکاهند و صرف آسایش اجتماع کنند، رنج خود و راحت یاران بطلبند. حالت دوم این است که حدود و حقوق خود را حفظ کنند، حقوق خود را برای خود حفظ کنند و به حقوق دیگران هم تجاوز نکنند که حالت عدل است و اوّلی حالت فضل و احسان و ایثار بود. حالت سوم این است که اهل بغی و تجاوز به مرزها و حدود اجتماعی باشند، به یکدیگر تجاوز کنند، به مال و جان و حیثیت دیگران تجاوز کنند.

جامعه ما در حالت سوم میباشد. ضمناً از اینجا یک نکته معلوم میشود و آن اینکه معروف در میان ما این است که میگوییم فرق ما شرقیها و بالاخص ایرانیها با غربیها به این است که ما اهل عاطفه هستیم و آنها اهل نظم و منطق، و حال آنکه اگر ما اهل عاطفه میبودیم حداقل این بود که مرتبه دوم را حفظ میکردیم، زیرا حداقل عاطفه اجتماعی این است که آزار شخص به دیگران نرسد و حال