یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٩ - عدالت اجتماعی در اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٥٩

منطق اسلام و منطق فلسفه قدیم برای اثبات مالکیت اشتراکی همین است که گفتیم و جوابش هم همان بود که گفته شد. البته سوسیالیستهایی که به اصطلاح خودشان سوسیالیسم خود را علمی میدانند یعنی مارکس و انگلس و پیروان آنها و به جبر تاریخ متوسل و متمسک میشوند، منطق دیگری دارند [١] ١٤. از آنچه درباره اقدامات اسلام در تأمین عدالت اجتماعی گفته شد، معلوم شد که اقدامات اسلام در این زمینه در دو قسمت است. یکی در قسمت قانونی و ایجاد امکانات مساوی قانونی برای همه، زیرا اسلام مالکیت، آزادی، حق اشغال مقامات قضایی و حکومتی و نظامی و دینی و حق تعلیم و تعلم و کسب هنر و صنعت و انتخاب شغل و حرفه را برای همه علی السویه قرار داده است و مانند اجتماعات اریستوکراسی تبعیض و تفاوتی از این نظر قائل نشده است. کار و انجام وظیفه خدمت به اجتماع را هم بدون استثنا بر همه لازم و واجب شمرده است. کار فقط وظیفه فقیر و برای رفع نیازمندی مادی نیست، یک وظیفه اجتماعی و انسانی است. پس تکلیف شامل همه علی السویه است، چه تکالیف عبادی و چه غیر عبادی، و همچنین در مجازات نیز فرقی و تفاوتی قائل نشده است. پس اسلام، هم از لحاظ حقوق برای همه امکانات مساوی قائل شده است و هم از لحاظ تکالیف همه را متساویاً مکلف کرده است و هم از لحاظ مجازات همه را در یک صف قرار داده است.

و اما از لحاظ اجرا کافی است که زمانی را که رسول خدا متصدی امور بود و همچنین زمان خلافت علی علیه السلام را و بلکه زمان ابوبکر و عمر بن الخطاب و عمر بن عبدالعزیز را در نظر بگیریم و قضایا و حوادثی که در این زمانها پیدا شده، در نظر بگیریم. خواهیم دید که اسلام تا چه اندازه عدالت اجتماعی را اجرا کرده است و نمونههایی در نمرههای ٥ و ٦ ذکر کردیم.

اصل امر به معروف و نهی از منکر:

١٥. اسلام برای برقراری عدالت اجتماعی علاوه بر ایمان، از دو