یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٠ - یادداشت عبادت ( ماهیت عبادت )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٨٠

نرسیدن به مقام یا پول یا فراق محبوب یا مردن عزیزی پیدا میشود، فرمول همه اینها پیدا شود و با قرص و دوا بتوان همه اینها را از بین برد و یا ایجاد کرد، مثلًا کاری کرد که با یک دوا آن کس که فرزند عزیزش مرده است شاد و خرّم بخندد و برقصد و از یادآوری مرگ فرزند لذت ببرد و برعکس شخص دیگر به واسطه خوردن قرص دیگر یا شربت دیگر از نمردن و زنده ماندن و موفقیت فرزند عزیزش رنج جانکاه ببرد تا دق کند و از غصه بمیرد.

بالاتر اینکه با جهالت و علم نیز بتوان به همین وسیله بازی کرد.

فرض کنید قرصی پیدا شود به نام قرص ادبیات، قرص دیگری قرص ریاضیات، قرص دیگری قرص فیزیک، شیمی، فلسفه، مهندسی راه، برق، نفت، پزشکی، دندان پزشکی، داروسازی و غیره.

از طرف دیگر هرچند فرضیههای بالا عجیب و بعید و غیرقابل قبول به نظر میرسد ولی تا حدودی رابطه جسم و روح یا امور روحی و امور جسمی محرز است، مثلًا با دوا میتوان حافظه را کم کرد یا زیادتر کرد، با تضعیف اعصاب با نوعی جراحی در بعضی قسمتهای مغز اراده را از بین برد یا حالت رضایت ایجاد کرد، یا همچنان که در چندی پیش در مجله یغما نوشته بود ... و چنانکه میدانیم از قدیم گفتهاند عقل سالم در بدن سالم است، یعنی این رابطه پذیرفته شده است. حکمای الهی گفتهاند: النفس و البدن متعاکسان ایجاباً و اعداداً.

ولی در عین حال مسلماً هرچه علم جلوتر رفته بیشتر به این مطلب پی برده است که امور روحی حساب جداگانه از خود دارد و علم هرگز انتظار این را ندارد که تمام حالات و عوارض روحی را تحت کنترل امور مادی- به ترتیبی که در ورقه پیش گفته شد- درآورد. فقط ارتباط امور روحی با اعصاب از یک طرف و با خون که وسیله غذا رساندن به اعصاب است از طرف دیگر، محرز شده است و این اندازه ارتباط ناگزیر است و الّا وحدت و اتصال روح و بدن معنی نداشت؛ یعنی همانطور که چشم ابزار دیدن است و گوش