یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٢ - عدالت اجتماعی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٧٢

قدرت را دارد و بس.

در ورقههای توحید- اول الدین معرفته بحث کردیم که یگانه پشتوانه اخلاق ایمان است و در اینجا بحث کردیم که یگانه پشتوانه قانون ایمان است. پس معلوم شد که پشتوانه ایندو که به آنها «ارزش» میدهد ایمان است، و اما علم نه میتواند پشتوانه قانون باشد و نه پشتوانه اخلاق. البته نمیتوان علم را بیاثر مطلق دانست اما اثر علم فقط این است که روشنایی است، آلت است، چراغ است. اثر چراغ فقط این است که خطر را به انسان نشان میدهد. اما علم قادر نیست که انسان را وادار کند به احترام حقوق دیگران و به عدالت و به احترام قانون، همچنان که قادر نیست به انسان گذشت و فداکاری بدهد.

منطق قانون و هم منطق اخلاق، یعنی اصلی که انسان میتواند خود را قانع کند و نفس خود را به التزام قانون و اخلاق ملزم کند ایمان است [١]. قانون و اخلاق بدون ایمان، بی پشتوانه و بیاعتبار است.

آیه کریمه ضرب اللَّه مثلًا کلمة طیبة ... اشاره به این است که تمام میوههای پاک، چه به نام قانون و چه به نام اخلاق، فقط از این درخت چیده میشود و به کمک این ریشه قابل استفاده میشوند. عملًا میبینیم که گفته یک پیشوای دینی برابر است با هزار قانون و هزار اندرز اخلاقی.

آیه کریمه و من الناس من یعجبک قوله فی الحیوة الدنیا و یشهد اللَّه علی ما فی قلبه و هو الد الخصام. و اذا تولی ... روحیه این مدعیان قانون و عدالت و مدعیان اخلاق و انسانیت را که ایمان ندارند، ذکر میکند.

تسلیم شدن به اخلاق و به عدالت مستلزم محرومیت است:

سرّ اینکه نیاز به این پشتوانه هست هم در قانون و هم در اخلاق،

... فاعطهم من عفوک و صفحک مثل الذی تحب ان یعطیک اللَّه من عفوه و صفحه، فانک فوقهم و والی الامر علیک فوقک واللَّه فوق من ولّاک ... و اذا احدث لک ما انت فیه من سلطانک ابهة او مخیلة فانظر الی عظم ملک اللَّه فوقک و قدرته منک علی ما لاتقدر علیه من نفسک، فان ذلک یطامن الیک من طماحک و یکف عنک من غربک و یفئ الیک بما عزب عنک من عقلک.