یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٤ - شک و یقین

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٨٤

است.

٨. شک در روح مانند احساس درد در جسم است که اعلام احتیاج طبیعت است.

٩. آیه و وجدک ضالًا فهدی. داستان غزالی و عنوان بصری.

١٠. خداوند وعده وصول به یقین داده است: والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا.

١١. حدیث مردی که آمد حضور رسول اکرم و گفت: انی هلکت ...

١٢. تشبیه ابن ابی العوجا سؤال را به سعال [١] ١٣. اموری که موجب بروز شک میشود:

گاهی شک مولود علم و اطلاع جدید و کافی نبودن معلومات قدیم برای تصمیم و جزم و یقین است.

گاهی به علت تنبلی و نرفتن دنبال تحقیق است.

گاهی به علت غرض و تباه کردن عقل است.

گاهی به علت درهم ریختن سیمها و کابلها و اتصال سیمها و بهم خوردن کلافه و پیدایش گره است و معمولًا از راه عدم تشخیص موضوع است. حکما میگویند: برخی مسائل تصدیقش ملازم است با تصورش، اشکال در تصورش است. منشأ شک در خدا همین است.

گاهی به علت این است که از طرفی دلیل کافی بر اصل مطلب هست ولی از طرف دیگر ذهن مواجه میشود با دلیل به اصطلاح مخالف. در باب توحید اغلب مردم دلایلی بر معرفة اللَّه دارند ولی در موضوع خیر و شر و حکمت بالغه دچار تردید میشوند.

١٤. شکاکین یونانیان و متحیرین و شکاکین اسلام از قبیل ابوالعلا و خیام و غیر اینها و همچنین ملاحده و زنادقه در اسلام از قبیل ابن ابی العوجا و ابن المقفع و ابن طالوت و بشاربن برد و غیر اینها