یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠ - یادداشت احیای شعایر اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٤٠

نشان میدهد.

٦. قدمای ما از یک دید خاصی که به اسلام نظر میکردند، مجموع تعلیمات اسلامی را به سه بخش تقسیم میکردند:

اعتقادیات، اخلاقیات، فروع و احکام. معنای این تقسیم این بود که آنچه دین آورده است یا از قبیل اموری است که فقط باید به آنها اعتقاد و ایمان قلبی داشت و یا از قبیل اموری است که باید روح و نفس خود را بر اساس آن تربیت کرد و ساخت و یا از قبیل اموری است که باید بر طبق آنها عمل کرد [١]. قدما جمله معروف نبوی را که انما العلم ثلثة: آیة محکمة، فریضة عادلة، سنة قائمة را که ذیل یک داستان است، بر این سه مرحله تعلیمات اسلامی منطبق میکردند و از نظر علمی و فلسفی نیز این سه نوع را بر سه مرتبه شخصیت انسان یعنی عاقله و مقام عقل مجرد، مرتبه نفس و تجرد برزخی، و مرتبه حس و بدن حمل میکردند.

ما فعلًا به این تقسیم و هم به این تطبیق کاری نداریم و البته ایرادی هم فعلًا نداریم. ولی این تقسیم سبب نمیشود که به اعتبار دیگری ما به نوعی دیگر تقسیم نکنیم، و آن اینکه آنچه از ناحیه اسلام رسیده است یا مربوط به اندیشه است و یا به عواطف و یا به تحرک (با توجه به ارتباط این سه مرحله با یکدیگر).

٧. یکی از شعارها «ابتدا به نام خدا» است، مخصوصاً با تلفظ بسم اللَّه الرحمن الرحیم. سفینة ماده سمو:

... ثم نقل دخول عبداللَّه بن یحیی علی امیرالمؤمنین علیه السلام و انه جلس علی الکرسی بدون التسمیة، فمال به حتی سقط علی رأسه، فاوضح عن عظم رأسه و سال الدم، فمسح امیر المؤمنین علیه السلام یده علیها و تفل علیها فاندمل و قال له: اما علمت