یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٥ - عدالت اجتماعی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٦٥

است:

لمّا خلق اللَّه العقل قال له: اقبل، فاقبل و قال له: ادبر، فادبر فقال: ما خلقت خلقاً احسن منک، بک اثیب و بک اعاقب ...

انسان است که خدا دربارهاش میفرماید:

انا عرضنا الامانة علی السموات و الارض و الجبال فابین ان یحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان انه کان ظلوماً جهولًا.

انسان است که افرادش مقام معلوم ندارند، مانند زنبور عسل نیست که افراد به حکم غریزه وظیفه را انجام دهند و به حقوق یکدیگر تجاوز نکنند و دیگر اینکه قادر نباشند که تغییر مقام دهند و ارتقاء درجه پیدا کنند. افراد انسانها در اجتماع از قبیل اعضای یک پیکر نیستند که هرکدام فقط قادر به وظیفه خاص باشد و بس.

ارزش و ضرورت عدالت:

اما اینکه چرا حتماً باید قانون زندگی بشر عادلانه باشد؟! اولًا از این نظر که عدالت مطابق فطرت و عقل سلیم است؛ یعنی وجدان هر انسانی- ولو آنکه عملًا خودش تحت تأثیر مطامع، ظالم باشد- عدالت را خوب و ظلم را بد میداند. ظلم سبب رنج است هم بر مظلوم و هم بر ظالم. بر مظلوم که واضح است، بر ظالم از آن جهت که بالاخره وجدان انسانی دارد و از اینکه برخلاف مسیر تکاملی حیات قدم برمیدارد رنج میبرد. خلبان هیروشیما الآن در تیمارستان است. پس چیزی که برای دو طرف دردآور و شقاوتآور است، محکوم است [١]. ثانیاً ظلم سبب ویرانی اجتماع میگردد.

بسیاری از قتله کربلا آخر کار شبه جنون پیدا کرده بودند. و از همین نظر اثر ظلم بر ظالم بیشتر است از مظلوم. باری که ظالم از ظلم به دوش میکشد خیلی سنگینتر است از باری که مظلوم از ظلم میکشد. قرآن کریم میفرماید: و قد خاب من حمل ظلماً. سعدی میگوید: دوران بقا چو باد صحرا بگذشت ...