یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٢ - عدل الهی به مفهوم حکیمانه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٣٠٢

میکردند و روش رأی که در نهایت امر به حکم عقل و عدل رجوع میکردند. (ص ١٦٠ و ١٦١) ابن مقفع روش واحدی که در نهایت امر به عدل ارجاع شود، به منصور اقتراح میکند. (ص ١٦٢) مکتب رأی و قیاس سبب شد که منطق وارد فقه شود. از اینجا علم اصول پیدا شد. (ص ١٦٨) فتح باب اجتهاد در قرن اول و دوم و سوم و مزایای آن (ص ١٧٢ و ١٧٣) آثار نیک مفتوح بودن باب اجتهاد (ص ١٧٤) سعه دایره فقه اسلامی که شامل قوانین تجارت، قوانین مدنی، قوانین جزایی، عبادات بود و همه از کتاب و سنت ریشه میگرفت.

عدل الهی

در مقدمه کتاب عدل الهی گفتیم که شرور و نقایص نوعی نقض بر دلیل اتقان صنع تلقی میشود. برای این جهت رجوع شود به شرح تجرید علامه، آنجا که شرح میکند کلام خواجه را که: الاحکام و التجرد ... دلائل العلم.

در آنجا علامه به صورت اشکال وجود نقایص را نقضی بر این دلیل تلقی میکند.

عدل الهی به مفهوم حکیمانه

اسفار جلد ٢، صفحه ١٥٩ بیان بسیار خوبی دارد درباره مفهوم عدل و اینکه لازمه عدل در عالم ماده و اعطای حقوق همه مواد و صور همان است که تغییر و تبدیل و جا عوض کردن باشد. حتماً باید همه این فصل ترجمه و نقل شود.