یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٦ - مطالب مربوط به شک و سؤال

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٦٦

پیدایش خطاها و کشف بطلان استدلالهاست.

جزمیون نیز سه دستهاند: آیا آن چیزی که قابل اعتماد و اطمینان است عقل است یا حواس یا درون بینی؟

٨. شک مقدس نوعی استقلال فکر و پاره کردن رشتههای تقلید و نوعی عصیان و تمرد است نسبت به محیط و اسلاف و تقالید و نوعی قوّت فکر است. هر مغز ضعیفی استعداد شک در مسلّمات محیط را ندارد، جسارت و شجاعت و شهامت عقلی میخواهد. ولی باید توجه داشت که همین جهت که برای بعضیها به صورت ادعا درمیآید، سبب سقوط و هلاکت آنها میشود.

ماهیت شک مقدس اعلام احتیاج طبیعت است، نظیر گرسنگی و تشنگی که اعلام احتیاج است به غذا و آب و نظیر دردهای عضوی که اعلام احتیاج است به مداوا. به قول مولوی: