یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٩ - یادداشت کتاب سوزی اسکندریه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٤٤٩

کار در اسلام

رجوع شود به صحیح بخاری، جلد ٣، صفحه ٧٠، باب کسب الرجل و عمل یده.

یادداشت کتاب سوزی اسکندریه

١. یکی از قضایایی که اخیراً در میان ما مشهور شده است افسانه کتاب سوزی اسکندریه است. میگویند مسلمین پس از آنکه اسکندریه مصر را فتح کردند، کتابخانه عظیمی در آنجا بوده است و فرمانده مسلمین پس از آنکه با خلیفه وقت درباره آن مشورت کرد، خلیفه دستور داد که آنجا را از بین ببرید. دستور دادند که آنها را بدهند به حمامها. چهار هزار حمام بود و تا مدت شش ماه خوراک حمامها کتاب بود. و میگویند یحیی نحوی معروف که از بقایای علمای حوزه اسکندریه بود از عمرو عاص فرمانده مسلمین تقاضا کرد آن کتابها در اختیار او قرار داده شود، و پس از آن تقاضا بود که آن فرمان از طرف خلیفه رسید.

٢. در اینجا مقدمتاً چند بحث است:

الف. اسکندریه چه شهری است و به دست چه کسی ساخته شد و در آن وقت چه وضع و موقعی داشته است؟

ب. سابقه این کتابخانه چیست؟ آیا واقعاً کتابخانهای بوده است یا نه؟ و اگر بوده، به چه مناسبت چنین کتابخانهای بوده است؟

لهذا لازم است که درباره حوزه علمی اسکندریه که بعد از حوزه یونان به وجود آمد و رابط بود میان حوزه علمی یونان و حوزه علمی اسلامی که مرکزش بغداد و قاهره و اسپانیا بود، بحث شود.

این حوزه قبل از فتح مسلمین به دست مسیحیین منحل شد و علتش گرایش ژوستی نین به مسیحیت بوده است. در این جهت که ژوستی نین پس از مسیحی شدن، حوزه اسکندریه را بست و دانشمندان را متواری کرد و درسها را به عنوان اینکه اینها برخلاف