یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٦ - عزلت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٣٠٦

عزلت و انزوا

انتقاد عالی ابن مسکویه از عزلت و انزوا که موجب بطلان استعدادهای انسانی میشود: طهارة الاعراق صفحه ١٥.

رجوع شود به ورقههای خلوت.

عزلت و خلوت

رجوع شود به رسالة التحصین صدرالمتألهین در حاشیه مبدأ و معاد صفحه ٣٩٢.

صفحه ٢٢ طهارة الاعراق: راجع به مدح و جواز و حدود آن

عزلت

معنی ممدوح عزلت این است که آدمی میخواهد کار عملی و فکری مهم و شاهکاری به وجود بیاورد، ناچار است که از معاشرتهای زاید و رفت و آمد با بطّالین و هرهر خنده و شکم چرانی و پریدن به سر و کول یکدیگر و انجام مراسم تشریفاتی صرف نظر کند.

این کارها با عقل و خرد جور در نمیآید، زیرا عمر را بیهوده صرف میکند و هدر میدهد و در اصطلاح قرآن «لغو» نامیده میشود. پس نوعی از عزلت است که احتراز از لغو است. شاید اگر جامعهای برپایه درست قرار بگیرد و کارها بر مدار خود بچرخد و اشخاص طفیلی و قفیلی از بین بروند، احتیاجی به این نوع عزلت هم نباشد. ولی در جامعههایی که کار لغو و آدم بیکاره و لغوگو و لغوکن زیاد است چارهای از اعتزال و انعزال نیست. پس اینکه دیده میشود احیاناً اشخاص حکیمی عزلت را مدح کردهاند و خودشان عزلت اختیار کردهاند مربوط به وضع خاص جامعهشان بوده است، گذشته از اینکه- همان طوری که گفته شد- مردمان لایق که میتوانند اثری به وجود بیاورند ناچارند که فقط به خودشان و کارشان بپردازند و از غیر آنها