یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٩ - قلب و هدایت آن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٤٢٩

انتقام وقتی که مجال ظهور و بروز ندید، ته نشین میکند و پس رانده و ذخیره میشود و مانند انبار باروتی در روح جای میگیرد با این فرق که خود او خود به خود درصدد بروز و ظهور برمیآید ولو به اینکه تغییر شکل بدهد و لهذا سبب جنایتها بر بیگناهان میگردد.

پس کشیدن ستم و دیدن اعمال سیاه از دیگران بر خود، دل را سیاه میکند.

گفته نشود: پس چرا در اولیا که مظلوم بودند تولید عقده نشد و منشأ سیاه دلی نشد؟ زیرا در جایی تولید عقده میشود که حس انتقام به وجود آید و قدرت ابراز نداشته باشد، و اگر در طرف محبت و معرفتی باشد که از طرفی مهر و محبت نگذارد میل به انتقام پیدا شود و از طرف دیگر به واسطه معرفتْ خود را در سطحی عالیتر ببیند عکس العمل انتقام در او پیدا نمیشود [١]، همان طوری که بدی فرزند نسبت به پدر و مادر در آنها تولید کینه و انتقام نمیکند، زیرا اولًا آنها محبت دارند به فرزندشان و به قول ایرج [میرزا] میگویند: