یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣١ - علم ناقص

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٣٣١

روح علمی غیر از علم است:

خاصیت واقعی علم یعنی روح علمی این است که نگذارد انسان تصدیق بیجا یا انکار بیجا بکند، نه اینکه موجب غرور و جمود بشود و الّا یک مثقال علم یک خروار جهالت به وجود میآورد و همین کمال موجب نقص و عقب افتادگی میگردد که بیعلم از باعلمی که روح علمی نداشته باشد جلو میافتد.

خطر [برای] مورچه بالدار از مورچه بی بال بیشتر است:

همچنان که میگویند مورچههای بالدار از مورچههای بیبال بیشتر در خطرند و بیبالها شانس بقا و ادامه وجود بیشتر دارند، چون بالدارها احیاناً بدون توجه به بادهای تند پرواز میکنند و باد تند ناگهان میآید و آنها را به دریا میریزد.

در اینجا باید مسئله نسبیت علم مطرح شود. داستان فیل که مولوی آورده است مناسب بحث است.

علم ناقص

در جامع السعادات (اوایل کتاب، ص ٢٩) این جمله را به رسول اکرم نسبت میدهد:

البلاهة ادنی الی الخلاص من فطانة بتراء.

عین این عبارت در کلمات ابن سینا در اشارات، نمط ... آمده است. اگر این حدیث باشد، ابن سینا از حدیث استفاده کرده است.

رجوع شود به دفتر شماره ٤١، شمارههای ٤٦ و ٧٠، بحث بیداری ناقص و بیداری کامل و بحث مربوط به نیمها و خطر نیم عاقل، نیم عالم، نیم پزشک، نیم بیدار، نیم مقدس و نیم متجدد.

ایضاً داستان قاضی نیشابور و ناصرالدین شاه و غازی و نیم غازی و شاهی و نیم شاهی.