یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٣ - عدالت اجتماعی در اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٥٣

بهتر است یا عاقلتر است یا بیشتر سعی دارد که زودتر به مقصد برسد [جلو بیفتد.]

عدالت اجتماعی در اسلام

١. عدالت مطلق عبارت است از اعطاء حق به ذی حق اما مساوات و توازن و غیره مربوط است به عدالت اجتماعی، یعنی عدالتی که افراد بشر از آن جهت که اجتماع دارند باید داشته باشند.

٢. عدالت اجتماعی به معنی رعایت مساوات در جعل قانون و در اجرای آن است، نه به معنی اینکه در عمل کاری بکنیم که همه افراد در یک سطح بمانند و در یک درجه از مواهب خلقت استفاده کنند. به عبارت دیگر عبارت از این نیست که: «کار به قدر طاقت و خرج به قدر احتیاج»، بلکه عدالت اجتماعی از لحاظ وضع قانون عبارت است از اینکه قانون برای همه افراد امکانات مساوی برای پیشرفت و استفاده و سیر مدارج ترقی قائل شود و برای افراد به بهانههای غیر طبیعی مانع ایجاد نکند [١] و عدالت اجتماعی از لحاظ اجرا و عمل- که وظیفه دولتهاست- این است که دولت در عمل برای افراد تبعیض و تفاوت قائل نشود.

٣. ممکن است سوسیالیستها که طرفدار کار به قدر طاقت و خرج به قدر احتیاج میباشند، بگویند مگر نه این است که خود شما میگویید اجتماع باید بر مبنای تعاون بقا باشد نه تنازع؟ اسلام نیز مساعی خود را صرف این میکند که اجتماع بر پایه تعاون بچرخد نه تنازع، و با موجبات تنازع بقا میجنگد. مالکیت فردی از آن جهت منشأ همه مظالم است که مبدأ تنازع بقا میشود، و تنازع بقا محکوم است.