یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٩ - یادداشت عبادت ( ماهیت عبادت )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٧٩

تکمیل مقدار حضور قلب در نماز فرض شده است؟ جواب این است:

بلی، ولی در عین حال هزار نکته باریکتر ز مو اینجاست. اسلام که دنیا و آخرت و روح و بدن و ماده و معنی را از هم جدا نمیداند، یک جهان تربیت در نماز گنجانیده است. از نظر حضور قلب، نظافت و طهارت و قبله و وقت و ... و هم از نظر خداوند به طریق اولی هیچ یک از اینها تأثیری ندارد ولی از نظر تربیت یک انسان به تربیت عالی انسانی که منظور اسلام است، همه اینها لازم و مفید است. اگر هدف تنها حضور قلب بود ممکن بود هفده دقیقه انسان سر به زانوی مراقبه بگذارد و با تکرار یک ذکر معین قلب را به تذکر وا دارد.

بسیاری از علما اسرارالصلوة و آداب الصلوة نوشتهاند، از آن جمله است اسرارالصلوة شهید و اسرارالصلوة حاج میرزا جوادآقا تبریزی، ولی شاید کمتر در آن اسرارالصلوة به جنبههای تربیتی نماز توجه شده است در صورتی که نماز جماعت و فرادی و همچنین روزه و حج هرکدام جهانی تعلیمات تربیتی است- مراجعه شود.

١١. آیا ممکن است روزی برسد که تمام بیماریهای روانی از قبیل خودخواهی، آزار دوستی، تکبر، جبن، حسد، وسواس، کمرویی، بخل و مضایقه کاری به وسیله داروهایی نظیر قرص و کپسول و آمپول و شربت معالجه شود؟

البته ما میدانیم که اثر این دواها این است که یا یک کسری و کمبودی را در بدن تأمین میکنند و با یک میکروب مضر که وارد بدن شده است مبارزه میکنند و یا اختلالی که در نظم بدن از نظر زیاد شدن ماده یا سلول بالخصوصی پیدا شده به حال عادی برمیگردانند، مثل اینکه اوره خون زیاد شده یا گلبولهای سفید یا قرمز خون از حد معمول و لازم بدن کمتر یا زیادتر شده است. معنی این سخن این است که روزی معلوم شود تمام آنچه ما آنها را بیماری و ناراحتی روانی میخوانیم و از آن رنج میبریم ناشی از یک اختلال جسمی باشد و با یک دوای جسمی هم معالجه شود، حتی غمها و غصهها نیز که نوعی دیگر الم و ناراحتی روحی است، غم و غصهای که از