یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٠ - کرامت نفس، محور اصلی اخلاق اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٥١٠

تمام حرم میشود، مثل کلمه هدیاً بالغ الکعبة. و همچنین کلمه مسجدالحرام [١] گاهی شامل حریم آن یعنی تمام حرم میشود و علیهذا بعید نیست که مقصود امام خصوصِ خانههای مکه نباشد، تمام حرم این حکم را دارد چنانکه در صفحه ٥١٢ نیز بحث خواهد شد.

معاویه اول کسی بود که با عمومی بودن مکه مبارزه کرد:

در احادیث ما وارد شده که اول کسی که برای خانههای مکه مصراعین قرار داد، معاویه بود:

و کان الناس اذا قدموا مکة نزل البادی علی الحاضر حتی یقضی حوائجه ... و کان اول من علق علی بابه المصراعین معاویة بن ابی سفیان و لیس ینبغی لاحد ان یمنع الحاج شیئاً من الدور و منازلها.

در صافی از علل نقل میکند:

لم یکن ینبغی ان یوضع علی دور مکة ابواب لان للحاج ان ینزلوا معهم فی دورهم فی ساحة الدار حتی یقضوا مناسکهم و ان اول من جعل لدور مکة ابواباً معاویة.

معلوم میشود سعودیهای امروز که خود را تابع قرآن معرفی میکنند، تابع معاویهاند مثل سایر قسمتهای استبدادیشان.

معلوم میشود نظر اسلام این بوده که حرم شریف متعلق به همه مسلمین باشد.

در آیه کریمه سوره حج بعد از آیه بالا دارد:

---

[١] فقها در مسئله اقسام حج و اینکه حج تمتع برکسی واجب است که ٤٨ میل از مکه دور باشد به آیه ذلک لمن لم یکن اهله حاضری المسجد الحرام به کمک اخباری که در ذیل وارد شده، تمسک کردهاند. علیهذا بعید نیست که حریم کعبه از حرم هم وسیعتر است، ٤٨ ٤٨ میل است، یعنی همان حدی است که ماوراء آن حج تمتع است. رجوع شود به عروة، فصل اقسام حج.