دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٦٤ - رساله( كل فى فلك يسبحون) در بيان فلك

گزاف در دين الهى راه ندارد . و نفى كسوف شمس و قمر به موت و حيات كسى , خود از اعظم آيات نبوت و دليل صدق آن حضرت است . آن سه سنت كه در حديث آمده است , در مرأة العقول گويد :

( إحدى السنن وجوب الصلوة للكسوف , و الثانية عدم وجوب الصلوة و لا رجحانها على الطفل قبل أن يصلى , و الثانية عدم نزول الوالد في قبر الولد) .

يعنى يكى از آن سه سنت وجوب صلات كسوف است . و دوم عدم وجوب و رجحان آن بر طفلى كه هنوز نماز بر او واجب نشده است . و سوم عدم نزول والد در قبر ولد ( كه كراهت دارد پدر فرزندش را به خاك بسپارد ) . و السلام على من اتبع الهدى .

فلك نهم :

ذكر مطالب رئيسه رساله كه به منزلت فذلكه مباحث آنست :

١ - افلاك در علم هيئت از قديم الدهر به معنى مدارات اجرام اند , و عالم رياضى به جز آن نظر ندارد , چنانكه ابوريحان بيرونى در قانون , و دانشمندان ديگر در كتب و رسائلشان , بلكه بطليموس در مجسطى تصريح كرده اند كه عالم رياضى را خطوط مجرد از افلاك مجسم كفايت است , و بطليموس در مجسطى اصلا " التفات به تجسيم افلاك ننموده است و متعرض بدان نشده است .

٢ - افلاك به معنى مدارات و دوائر در علم هيئت تعبير به( فلك رياضى) و ( هيئت غير مجسمه) نيز مى شود .

٣ - تعبير به( فلك) شيواتر از تعبير به( مدار) و مانند آنست .

٤ - دانشمندان هيوى فلك را بر جسم كره مطلقا خواه عنصرى و خواه سماوى اطلاق كرده اند .

٥ - ابوريحان بيرونى( فلك) را بر دائره نصف النهار و ديگر دوائر عظام اطلاق كرده است .

٦ - تجسيم افلاك مسأله طبيعى است و مربوط به فلسفه است نه هيئت .