دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٢٩ - عمل بنى موسى شاكر در تحصيل محيط و مساحت كره ارض

فرسخ ( كه مقدار دائره عظيمه كره ارض ) ٨٠٠٠ مساوى است با ٢٤٠٠٠ تقسيم بر ٣ ( ٣ )

و شصت و شش ميل و دو ثلث ميل كه مقدار يك درجه فلكى است , پس هر درجه فلكى كه همان درجه محيط كره ارض است ٢٢ فرسخ و دو تسع فرسخ خواهد بود كه ظاهر است چه اين كه ٦٦ تقسيم بر سه , ٢٢ خواه بود ( ٢٢ مساوى است با ٦٦ تقسيم بر ٣ ) و دو سوم ميل مساوى با دو نهم فرسخ است , زيرا كه يك ميل را سه قسمت كنيم كه دو سوم آن را به يك فرسخ دهيم , سه ميل كه يك فرسخ است به ٩ قسمت مى شود , در نتيجه دو سوم يك ميل مساوى با دو نهم يك فرسخ خواهد بود .

و چون محيط كره ارض معلوم شده است , قطر نيز معلوم مى شود , زيرا كه دانسته شده است كه نسبت قطر بر محيط مثل هفت بر بيست و دو است كه نسبت ثلث و سبعى از ثلث است . پس محيط را بر بيست و دو قسمت كنند , هفت از آن مقدار قطر آنست . پس قطر ارض دو هزار و پانصد و چهل و پنج فرسخ خواهد شد .

و چون مقدار قطر كره در مقدار محيط عظيمه آن ضرب شود مساحت سطح كره حاصل مى شود . پس مساحت سطح كره ارض به حساب بنى موسى شاكر كه مقدار يك درجه فلكى كره ارض ٢٣ فرسخ و دو نهم فرسخ است , با سطح كره آب بر روى آن , يعنى آب و زمين را يك كره مفروض بداريم , بدين عدد خواهد بود .

مساحت سطح كره ارض با آب ٢٠٣٦٠٠٠٠ ‌ ٨٠٠٠ ٹ ٢٥٤٥ فرسخ

يعنى مساحت سطح كره ارض مع الماء بيست ميليون و سيصد و شصت هزار فرسخ است .